پس از سپری شدن بیش از چهار سال از حاکمیت مجدد طالبان، این گروه به گردآوری آثار جنگ، حملات انفجاری، انتحاری و مسلحانه خود روی آورده و از این مجموعه با عنوان «آثار جهادی» یاد میکند. این در حالی است که نزدیک به دو دهه جنگ طالبان با حکومت پیشین افغانستان و متحدان غربی آن، بهویژه آمریکا و ناتو، هزاران کشته و زخمی برجای گذاشت و بخش بزرگی از جامعه افغانستان را دچار سوگ و ناامنی ساخت.
بهتازگی ادارهای تحت نام «ریاست عمومی حفظ آثار جهادی» در ساختار طالبان ایجاد شده و برای این اداره بودجه، امکانات و نیروی انسانی مشخص در نظر گرفته شده است. طالبان هدف از ایجاد این اداره را ثبت، نگهداری و انتقال «میراث جهادی» عنوان میکنند.
اما آنچه طالبان از آن با عنوان «آثار جهادی» یاد میکنند، برای بخش گستردهای از شهروندان افغانستان یادآور خاطرات تلخ خانوادههایی است که عزیزانشان را در حملات انفجاری، انتحاری و مسلحانه این گروه از دست دادهاند. در حالی که طالبان این ابزارها را نماد «قربانی و پیروزی» میدانند، برای قربانیان و بازماندگان، این ابزار یادآور «مرگ، وحشت و سالها ناامنی» است. از نگاه رژیم طالبان، هر نوع ابزار و وسیلهای که ماموریتهای جنگی این گروه را در برابر حکومت پیشین افغانستان و متحدان غربی آن تسهیل کرده یا باعث تداوم جنگ شده است، جزو آثار جهادی به شمار میرود.
د اطلاعاتو او کلتور وزير شيخ شېراحمد حقاني، د جهادي آثارو د ساتنې لوی ریاست د نويو ټاکل شويو مسئولینو معرفت غونډه کې، د جهادي اثارو په راټولولو او ساتنې ټینګار کړئ.#باختر pic.twitter.com/Dj9lVznbUR
— باختر اطلاعاتي آژانس (@bnapashto) February 7, 2026
شیر احمد حقانی، وزیر اطلاعات و فرهنگ رژیم طالبان، در نشست معرفی مسئولان ریاست عمومی «حفظ آثار جهادی» بر ضرورت گردآوری این آثار تاکید کرده است.
او گفت: «آثار جهادی ثبت و تثبت شود و این آثار به نسلهای آینده منتقل شود که مجاهدین (نیروهای طالبان) اینگونه قربانی دادهاند و اینگونه دورانی را سپری کردهاند و با غربت، فقر، مسافرت، دور شدن از خانه مقابله کردهاند و حتی جسدهایشان هم پیدا نشده است.»
وزیر اطلاعات و فرهنگ طالبان تاکید کرد که ثبت آثار جهادی برای نسل جوان اهمیت دارد و باید این نسل را با کارنامه نیروهای طالبان در جنگ با حکومت پیشین افغانستان، آمریکا و ناتو آشنا کرد.
او مدعی شد: «این آثار جهادی را در موزهها نگهداری کنیم و اگر آثار جهادی در یک منطقه رخ داده است آن را جمعآوری کنیم. از آثار دشمن که باقی مانده است، آن را جمعآوری کنیم و به نسلهای آینده منتقل کنیم و آنها را آگاه کنیم. کسانی که (اشاره به آمریکا و ناتو) امکانات مادی، وسایل و امکانات پیشرفته داشتند، ما آنها را شکست دادهایم.»
وزیر اطلاعات و فرهنگ رژیم طالبان همچنین تصریح کرد که بخشی از این آثار جهادی در کتابها نیز گنجانده خواهد شد؛ اقدامی که به باور ناظران، روایت رسمی طالبان از جنگ را به عنوان روایت غالب و بدون اشاره به پیامدهای انسانی آن تثبیت میکند.
محمد طاهر کوهبندی، رئیس عمومی «حفظ آثار جهادی» طالبان، نیز گفته است که گردآوری و نگهداری «آثار جهادی» مسئولیت همه طالبان است و اکنون فرصت مناسبی برای جمعآوری این آثار فراهم شده است.
او گفت: «ریاست عمومی حفظ آثار جهادی تلاش خواهد کرد تا آثار جهادی مجاهدین را در سطح کشور گردآوری و ثبت کند و آنها را به دیگران برساند.»
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
این اداره در حالی ایجاد شده است که پیش از این نیز نشانههای تلاش طالبان برای نهادینهسازی روایت جنگیشان دیده شده است. حاجی یوسف وفا، والی رژیم طالبان در استان بلخ، پیشتر موزهای تحت عنوان «موزه جهادی» را در روضه مبارک ایجاد کرد. در این موزه یک بمب دستی، یک مین بشکهای زردرنگ، یک بمب مغناطیسی و یک موتورسیکلت با عنوان آثار جهادی به نمایش گذاشته شده است. بازدیدکنندگان اصلی این موزه را بیشتر نیروهای طالبان و هواداران این گروه تشکیل میدهند.
پس از آن، وزارت اطلاعات و فرهنگ رژیم طالبان مدعی شد که در هر استان یک موزه جهادی ساخته خواهد شد.
همچنین رژیم طالبان در یکی از مناطق افغانستان، در مسیر یکی از خیابانها، برجی ساخته و بالای آن یک تانک نظامی هاموی ساخت آمریکا را به نمایش گذاشته است. طالبان این اقدام را شاهدی بر ادعای شکست آمریکا در افغانستان معرفی میکنند.
در استان پکتیا نیز، در نزدیکی بنای یادبود حیاتالله محسود، نخستین مهاجم انتحاری این گروه و عضو شبکه حقانی، یک تانک هاموی تخریبشده ساخت آمریکا به نمایش گذاشته شده است. طالبان با نمایش این تانک، پیام پیروزیشان را بر پایه حملات انفجاری و انتحاری برجسته میکنند، حملاتی که در کنار اهداف نظامی، جان هزاران غیرنظامی را نیز گرفته است.
نمایش چنین ابزارهایی در فضاهای عمومی و موزهها، بهویژه در کشوری که کودکان و نوجوانان آن تجربه مستقیم جنگ را پشت سر گذاشتهاند، از نگاه ناظران به عادیسازی خشونت و بازتولید ذهنیت جنگی در نسلهای آینده منجر میشود، نسلی که به اراده طالبان قرار است این ابزارها را نه عوامل مرگ، بلکه بهمنزله «میراث افتخارآمیز» بشناسد.
پیشبینی میشود که با آغاز فعالیت رسمی این ریاست دامنه نمایش «آثار جهادی»، گستردهتر شود و همزمان تبلیغات ایدئولوژیک پیرامون جنگ گذشته طالبان نیز افزایش یابد؛ روندی که خشونت را بهمنزله بخشی از میراث رسمی و هویتی حاکمیت فعلی طالبان نهادینه کند.
پیشتر، مسئولان وزارت اطلاعات و فرهنگ رژیم طالبان تصریح کرده بودند که سرودهایی که در وصف انفجار، انتحار، جنگ و خشونت در جریان جنگ سروده شده است باید گردآوری شود. این سرودها با کمترین امکانات و اغلب با استفاده از تلفن همراه ثبت شده است و برای حفظ روحیه جنگی نیروهای طالبان و ایجاد انگیزه در میان آنها استفاده میشدند. این مسئولان ابراز نگرانی کرده بودند که بخشی از این سرودها به دلیل مکتوب نشدن و نگهداری نامنظم از بین رفته است. با این حال، در طول بیش از چهار سال گذشته، بخشی از این سرودها بار دیگر بازخوانی و منتشر شدهاند.

